dla twojej domowej apteczki

Witaminy i minerały Składniki mineralne Mikroelementy

Selen – mikroelement i składnik naszych białek Udostępnij artykuł

Selen jest mikroelementem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu.

Selen

Wchodzi on w skład co najmniej 25 poznanych dotychczas selenoprotein, które odgrywają kluczowe role w procesach takich jak reprodukcja, metabolizm hormonów tarczycy, synteza DNA czy ochrona komórek przed uszkodzeniami oksydacyjnymi i infekcjami. Niski poziom selenu we krwi związany jest m.in. z osłabieniem układu immunologicznego i zaburzeniami poznawczymi. Niedobory tego pierwiastka powiązane są również z rozwojem nowotworów czy chorób serca [1]. W diecie selen dostępny jest w formie nieorganicznej w postaci seleninów czy selenianów, lub w formie organicznej jak selenocysteina czy selenometionina [2]. W tkankach zwierzęcych, w tym ludzkich, większość selenu występuje pod postacią selenometioniny, będącej elementem budowy niektórych białek.

Rola biologiczna selenu

Selen w naszym organizmie najważniejszą rolę odgrywa jako składnik białek. Selenoproteiny, dzięki swoim wyjątkowym fizykochemicznym właściwościom opierającym się głównie na aktywności antyoksydacyjnej, badane są pod kątem zapobiegania nowotworom, chorobom serca oraz jako elementy uczestniczące w odpowiedzi układu immunologicznego. Główną rolą selenu w naszym organizmie jest więc ochrona tkanek przed uszkodzeniami spowodowanymi reaktywnymi formami tlenu i azotu [3]. Znany jest również pozytywny wpływ tego pierwiastka na odpowiedź immunologiczną w obronie przed patogenami jak wirusy czy bakterie [4]. Niektóre z badań wskazują również, że selen chroni organizm zwierząt przed toksycznością metali ciężkich jak rtęć, ołów czy kadm [5].

Dzienne zapotrzebowanie oraz źródła selenu w diecie

Badania poziomu selenu wśród obywateli krajów europejskich w wielu przypadkach wskazały na niedobory tego pierwiastka [6]. Badania przeprowadzone u mieszkańców Górnego Śląska pokazały na przykład, że średnie stężenie selenu we krwi wynosi 63,5 µg/L, podczas gdy prawidłowa wartość powinna mieścić się w przedziale 70-150 µg/L. Dla porównania w populacji amerykańskiej średnie stężenie selenu wynosi 136,7 µg/L (7). Zalecenia względem dziennego spożycia selenu różnią się wśród krajów. W Polsce dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek, dla osoby dorosłej oszacowano na 45 µg [8].

Selen w dużych ilościach znajdziemy w produktach pochodzenia zwierzęcego jak mięso, a zwłaszcza podroby (np. nerki), owoce morza (małże, krewetki), ryby i przetwory mleczne. Wśród roślinnych źródeł selenu znajdują się nasiona zbóż, grzyby, czosnek. Na zawartość selenu w produktach pochodzenia roślinnego czy zwierzęcego (jak mleko i jaja) mają wpływ w przypadku roślin – zawartość selenu w glebie, a w przypadku zwierząt – zawartość selenu w paszy. Z tego względu zawartość tego pierwiastka w pożywieniu może różnić się ze względu na region czy stosowane metody hodowli/uprawy [9].

Biodostępność selenu z diety

Selen jest pierwiastkiem, którego charakteryzuje duża biodostępność. Szacuje się, że około 80% selenu dostarczanego z dietą jest wchłaniana w jelicie cienkim. Absorpcja poszczególnych form chemicznych selenu waha się pomiędzy 70-95%, a więc jest relatywnie wysoka. To w jakim stopniu selen będzie absorbowany w naszym układzie pokarmowym zależy w dużej mierze od jego źródła. Przykładowo dobrym źródłem selenu jest białko zwierzęce, gdyż pierwiastek ten występuje w nim pod postacią wysoce przyswajalnej selenometioniny [10]. W przypadku selenu warto też zaznaczyć, że obróbka termiczna nie ma negatywnego wpływu na jego zwartość w produktach spożywczych.

Niedobory i suplementacja selenu

Niedobory selenu w populacji pojawiają się w rejonach, gdzie ilość selenu w środowisku jest bardzo niska. Poważne konsekwencje niedoborów tego pierwiastka w diecie notowano w niektórych rejonach Chin i Południowej Syberii, gdzie zbyt mała ilość selenu w diecie prowadziła do rozwoju choroby Keshan (nazwa od regionu Chin). Choroba ta miała charakter endemiczny, czyli występowała tylko na określonym obszarze. Charakteryzowały ją kardiomiopatia (osłabienie mięśnia sercowego) z niewydolnością mięśnia sercowego w wieku dziecięcym. W innym regionie Chin niedobory selenu powodowały inna chorobę Keshan-Beck, która związana była ze zmianami reumatoidalnymi prowadzącymi do zwyrodnienia stawów, skrócenia palców u rąk i nóg, a nawet do karłowatości.

Na obszarach Polski nie identyfikuje się tak skrajnych przypadków niedoboru selenu. Opierając się jednak na badaniach zbiorczych wysoce prawdopodobne, że znajdujemy się w grupie osób z obniżonym stężeniem tego pierwiastka we krwi. Warto więc suplementować selen w niewielkich ilościach, zwłaszcza, że wyższe jego stężenie wiążę się m.in. z lepiej funkcjonujący układem immunologicznym, większą płodnością i zmniejsza ryzyko wstąpienia autoimmunologicznych chorób tarczycy [1].

Rayman MP. Selenium and human health. The Lancet. 2012.
Mangiapane E, Pessione A, Pessione E. Selenium and Selenoproteins: An Overview on Different Biological Systems. Curr Protein Pept Sci. 2014;
Tinggi U. Selenium: Its role as antioxidant in human health. W: Environmental Health and Preventive Medicine. 2008.
Hoffmann PR, Berry MJ. The influence of selenium on immune responses. Molecular Nutrition and Food Research. 2008.
Levander OA, Burk RF. Selenium. In: Shils ME, Olson JA, Shike M, editors. Modern nutrition in health and disease. Philadelphia: Lea and Febiger; 1994. p. 242–51
Stoffaneller R, Morse NL. A review of dietary selenium intake and selenium status in Europe and the Middle East. Nutrients. 2015.
Maciej Ratajczak MG-C. The influence of selenium to human health. Postępy Nauk Med [Internet]. 30 listopad 2016 [cytowane 16 wrzesień 2018]; Pobrano z: http://www.czytelniamedyczna.pl/5868,rola-selenu-w-organizmie-czlowieka.html
Jarosz M. Normy żywienia dla populacji Polski redakcja naukowa [Internet]. [cytowane 16 wrzesień 2018]. Pobrano z: www.izz.waw.pl,
Navarro-Alarcon M, Cabrera-Vique C. Selenium in food and the human body: A review. Science of the Total Environment. 2008.
Fairweather-Tait SJ, Collings R, Hurst R. Selenium bioavailability: current knowledge and future research requirements. Am J Clin Nutr. 2010;

produkty laboratoria polfa łódź

Osteo Max D3+K2 60tab

OsteoMax D3 + K2

Witamina C Forte Polfa Łódź

Witamina C FORTE 1000

Witamina B12 Karton 50tabl

Witamina B12 Forte

Magnez Rodzinny Karton 60tab

Magnez rodzinny

Magnez Skurcze Karton 40tab

Magnez Skurcze + Potas

Magnez Organiczny + B6

Calcium 500D Karton 30sasz

Calcium 500 D

Calcium C pomarancza Karton 16tab

Calcium C

Osteo Complex Karton 60tab

Osteo D Complex

Calcium w folii

Wapń