dla twojej domowej apteczki

Witaminy i minerały Składniki mineralne Mikroelementy

Mangan – pierwiastek śladowy i aktywator enzymów antyoksydacyjnych

Mangan

Mangan jest mikroelementem niezbędnym dla funkcjonowania wszystkich organizmów zwierzęcych, który musi być dostarczany w odpowiednich ilościach wraz z dietą. Pierwiastek ten znany jest zarówno jako składnik enzymów komórkowych jak i ich aktywator. W przypadku niektórych procesów metabolicznych może być zastąpiony przez magnez, ale część z nich przeprowadzana jest tylko w obecności manganu [1].

Rola biologiczna manganu

Mangan wchodzi w skład karboksylazy pirogronianowej oraz mitochondrialnego enzymu dysmutazy ponadtlenkowej i aktywuje liczne enzymy jak fosfatazy, kinazy, dekarboksylazy czy glikozylotransferazy. Enzymy te uczestniczą w ochronie błony komórkowej przed uszkodzeniami przez reaktywne formy tlenu, syntezie polisacharydów, glikoprotein, a także są związane z syntezą DNA, białek oraz RNA. Mangan uczestniczy również w transporcie aminokwasów i ich metabolizmie, przez co zapotrzebowanie na ten związek wzrasta w przypadku większej dostępności białka w diecie [1]. Pierwiastek ten jest niezbędny także dla prawidłowo funkcjonującego układu nerwowego, mózgu, oraz trzustki. Jest również ważnym elementem uczestniczącym w tworzeniu tkanki łącznej i kości, a także w utrzymaniu zdrowej skóry [2–4].

Dzienne zapotrzebowanie i źródła manganu w naszej diecie

Nie ma jednoznacznie określonej wartości dziennego zapotrzebowania na mangan. Według Amerykańskiego Instytutu Medycyny wartość AI (z ang. adequate intake czyli poziom wystarczającego spożycia) dla dorosłych na dobę wynosi 1,8 mg dla kobiet i 2,3 mg dla mężczyzn [5]. Natomiast Komitet Naukowy ds. Żywności UE za bezpieczną dawkę dla osoby dorosłej uznał 1-10 mg manganu dziennie, a wartość AI ustalona przez EFSA (European Food Safety Authority) wynosi 3 mg dziennie dla osoby dorosłej [6]. Ze względu na brak wystarczających dowodów naukowych nie da się ustalić średniego zapotrzebowania dla całej populacji.

Zawartość manganu w produktach spożywczych jest bardzo zróżnicowana. Mięso, sery czy mleko zawierają poniżej 0,05 mg manganu/100g. Natomiast ciemne pieczywo, suchy groch, fasola czy orzechy maja nawet 2 mg manganu w 100 gramach produktu. Jak wskazują badania głównym źródłem manganu w naszej diecie są produkty zbożowe, kawa, herbata (jedna filiżanka może mieć nawet 1,3 mg manganu) i owoce [6].

Biodostępność manganu

Mangan jedynie w niewielkim stopniu ulega absorpcji w układzie pokarmowym. Jednak w utrzymaniu homeostazy manganu bardziej niż absorpcja ważne jest wydzielanie manganu wraz z żółcią produkowana przez trzustkę. Mangan wchłaniany jest w jelicie na +2 stopniu utlenienia i w procesie tym współzawodniczy z żelazem i kobaltem. Dieta bogata w żelazo przyczynia się więc do zmniejszenia biodostępności manganu. Absorpcja manganu związana jest dodatnio z dużym spożyciem produktów zawierających wapń jak mleko [7,8].

Nadmiar i niedobór manganu w organizmie

Niedobory manganu opisano głównie na przykładach innych niż człowiek, gdyż u ludzi niedobory tego pierwiastka są rzadkością. Braki manganu w organizmie zwierząt mają niekorzystny wpływ na produkcję tkanki łącznej oraz kostnej, a także powodują zaburzenia rozwoju i funkcji rozrodczych. W organizmie ludzkim niedobory manganu pojawiają się rzadko ze względu na dużą dostępność tego pierwiastka w diecie, a także dzięki sprawnym mechanizmom pozwalającym na utrzymanie homeostazy nawet w przypadku niewielkiego spożycia manganu [2]. Nadmiar manganu w organizmie ma działanie neurotoksyczne. Pierwiastek ten dostarczany w zbyt dużych ilościach np. z wodą pitną może powodować bóle mięśni, drżenie, problemy z pamięcią czy zmęczenie. Objawy nadmiaru manganu obserwowane są u osób spożywających regularnie wodę zawierającą mangan w stężeniu powyżej 10 mg/L [9,10].

1. Avila DS, Puntel RL, Aschner M. Manganese in health and disease. Met Ions Life Sci. 2013;
2. Aschner JL, Aschner M. Nutritional aspects of manganese homeostasis. Molecular Aspects of Medicine. 2005.
3. Aschner M, Guilarte TR, Schneider JS, Zheng W. Manganese: Recent advances in understanding its transport and neurotoxicity. Toxicology and Applied Pharmacology. 2007.
4. Miltyk W, Karna E, Pałka J. Mechanism of collagen biosynthesis inhibition during experimental aging of fibroblasts. Farm Przegląd Nauk [Internet]. 2008 [cytowane 15 wrzesień 2018];4:11–6. Pobrano z: http://fpn.sum.edu.pl/archiwum/publikacje/2008/publikacja3_nr4_2008.pdf
5. Trumbo P, Yates AA, Schlicker S, Poos M. Dietary reference intakes: vitamin A, vitamin K, arsenic, boron, chromium, copper, iodine, iron, manganese, molybdenum, nickel, silicon, vanadium, and zinc. J Am Diet Assoc. 2001;
6. EFSA Panel on Dietetic Products N and A (Nda). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for manganese. EFSA J 2013. 2013;
7. Kies C. Nutritional Bioavailability of Manganese [Internet]. T. 17. UTC; 2018 [cytowane 15 wrzesień 2018]. Pobrano z: https://pubs.acs.org/sharingguidelines
8. McDermott SD, Kies C. Manganese Usage in Humans as Affected by Use of Calcium Supplements. W 1987 [cytowane 15 wrzesień 2018]. s. 146–51. Pobrano z: http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/bk-1987-0354.ch014
9. Scientific Committee on Food Scientific Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies TOLERABLE UPPER INTAKE LEVELS FOR VITAMINS AND MINERALS European Food Safety Authority [Internet]. 2006 [cytowane 15 wrzesień 2018]. Pobrano z: http://www.efsa.eu.int
10. Atsdr. TOXICOLOGICAL PROFILE FOR MANGANESE [Internet]. 2012 [cytowane 15 wrzesień 2018]. Pobrano z: https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp151.pdf

produkty laboratoria polfa łódź

Osteo Max D3+K2 60tab

OsteoMax D3 + K2

Witamina C Forte Polfa Łódź

Witamina C FORTE 1000

Witamina B12 Karton 50tabl

Witamina B12 Forte

Magnez Rodzinny Karton 60tab

Magnez rodzinny

Magnez Skurcze Karton 40tab

Magnez Skurcze + Potas

Magnez Organiczny Karton 50tab

Magnez Organiczny

Calcium 500D Karton 30sasz

Calcium 500 D

Calcium C pomarancza Karton 16tab

Calcium C

Osteo Complex Karton 60tab

Osteo D Complex

Calcium w folii

Wapń