dla twojej domowej apteczki

Witaminy i minerały Składniki mineralne Makroelmenty

Chrom jako niezbędny mikroelement

Chrom jest pierwiastkiem, występującym w naszym organizmie w śladowych ilościach. Należy od do minerałów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania komórek, ale mechanizmy jego działania są wciąż słabo poznane.

Chrom

Pierwiastek ten może występować na różnych stopniach utlenienia. Związki o pochodzeniu naturalnym zawierają w swoim składzie chrom na III stopniu utlenienia (triwalentny), natomiast pochodne powstające w trakcie procesów przemysłowych zawierają chrom VI (heksawalentny). Na kontakt z tym ostatnim narażone są najbardziej osoby pracujące w garbarniach, drukarniach czy przemyśle chemicznym. Heksawalentny chrom jest formą toksyczną tego minerału, a mikroelementem niezbędnym dla procesów biologicznych jest jedynie chrom triwalentny [1].

Rola biologiczna chromu

Niezaprzeczalną i potwierdzoną przez wiele badań naukowych rolą chromu w naszym organizmie jest oddziaływanie na metabolizm cukrów. Pierwiastek ten pozwala na utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy w naszej krwi poprzez stymulowanie działania insuliny. Chrom ułatwia wiązanie tego hormonu do receptorów na powierzchni komórek, a także zwiększa ilość receptorów insuliny w błonie plazmatycznej [2,3]. Już w roku 1959 naukowcy zaobserwowali pozytywny wpływ substancji zawartej w drożdżach piwnych na utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi u szczurów, u których z wiekiem doszło do zaburzenia w tej regulacji. Składnikiem aktywnym drożdży okazał się chrom, który nazwano wówczas z ang. glucose tolerance factor (GTF) [4]. W modelach zwierzęcych obserwuje się wpływ chromu na metabolizm lipidów i jego pozytywne działanie na tzw. profil lipidowy. Wyniki badań klinicznych nie są jednak jednoznaczne. Niektóre wskazują na wpływ suplementacji chromu na spadek całkowitego cholesterolu, a inne pokazują brak wpływu na całkowity cholesterol, za to związane są ze wzrostem stężenia HDL (tzw. „dobry cholesterol”). Chrom pojawia się również w aspekcie zaburzeń kognitywnych czy immunomodulacji, w tym wypadku jednak wyniki wciąż nie są jednoznaczne i tematy te wymagają dalszych badań [5].

Dzienne zapotrzebowanie i główne źródła chromu

Wśród produktów spożywczych zawierających ten pierwiastek są drożdże, grzyby, orzechy, szparagi, produkty pełnoziarniste, ostrygi czy piwo. Według badań analitycznych średnia dzienna podaż chromu u kobiet w Polsce wynosi 81 μg, u mężczyzn 111 µg, a u studentów, niezależnie od płci, 110,8 µg. Wartości te zaspokajają dzienne zapotrzebowanie na ten mikroelement, gdyż dzienne, bezpieczne dla zdrowia dawki – RDA (z ang. recommended dietary allowances) wynoszą 50–200 μg. Wystarczające dzienne, spożycie tego pierwiastka dla kobiet wynosi 25 µg, dla mężczyzn 35 µg [5].

Badania wskazują, że zapotrzebowanie na chrom wzrasta w warunkach stresu fizjologicznego, patologicznego lub związanego z niedoborem substancji odżywczych. Zapotrzebowanie na chrom u ludzi i zwierząt wzrasta w okresach związanych z podniesionym poziomem stresu jak urazy, przemęczenie, ciąża czy stres emocjonalny [1]. W okresach wzmożonego stresu dochodzi do mobilizacji rezerw chromu i jego wożonego wydalania wraz z moczem [6,7].

Wchłanianie chromu z diety

Wchłanianie soli chromu III w jelicie cienkim jest niewielkie, szacuje się je na 0,4-2% [8]. W trakcie badań udało się zaobserwować, że ilość absorbowanej z jelit soli nieorganicznej chromu III jest odwrotnie proporcjonalna do jej stężenia w dostarczanym pokarmie. Oznacza to, że gdy nasza dieta składa się z produktów ubogich w chrom wówczas wchłania się około 2% tego pierwiastka. Natomiast, gdy dostarczamy co najmniej 40 µg dziennie wchłania się już jedynie 0,4-0,5% chromu [9].

Co zwiększa, a co zmniejsza biodostępność chromu z diety?

Na to ile dostarczonego z dietą chromu zostanie wchłoniętego w jelitach mają wpływ inne składniki pokarmowe. Fityniany na przykład, wchodzące w skład ziaren zbóż czy nasion strączkowych, ograniczają wchłanianie tego pierwiastka [10]. Biodostępność chromu zwiększa się natomiast w towarzystwie związków chelatujących cynk jak witamina C, niacyna, aminokwasy i szczawiany [8].

Suplementacja i niedobory chromu

Ze względu na niewielkie zapotrzebowanie organizmu na ten związek niedobory chromu zdarzają się bardzo rzadko. Uważa się, że suplementacja chromu może przynosić korzystne efekty jedynie w sytuacji jego niskiego stężenia we krwi. Może na przykład wspomagać leczenie cukrzycy typu 2 w sytuacji niedoborów, nie należy jednak do związków które leczą cukrzycę [11]. Badania wskazują również wpływ suplementacji chromu na poprawę funkcji kognitywnych u osób chorych na Alzheimera – badacze uważają, że może mieć on znaczenie ochronne w chorobach neurodegeneracyjnych [12]. W celu potwierdzenia tej tezy potrzebne są jednak dodatkowe badania. Obecnie szeroko badane jest również znaczenie suplementacji cynku w przypadku zespołu policystycznych jajników [13].

1. Pechova A, Pavlata L. Chromium as an essential nutrient: A review. Veterinarni Medicina. 2007.
2. Davis CM, Vincent JB. Chromium oligopeptide activates insulin receptor tyrosine kinase activity. Biochemistry. 1997;
3. Chen G, Liu P, Pattar GR, Tackett L, Bhonagiri P, Strawbridge AB, i in. Chromium Activates Glucose Transporter 4 Trafficking and Enhances Insulin-Stimulated Glucose Transport in 3T3-L1 Adipocytes via a Cholesterol-Dependent Mechanism. Mol Endocrinol. 2006;
4. Schwarz K, Mertz W. Chromium(III) and the glucose tolerance factor. Archives of Biochemistry and Biophysics. 1959.
5. Piotrowska A, Pilch W, Tota Ł, Nowak G. Biological significance of chromium III for the human organism. Med Pr [Internet]. Nofer Institute of Occupational Medicine; 12 październik 2017 [cytowane 16 wrzesień 2018];69(2):211–23. Pobrano z: http://www.journalssystem.com/medpr/Biologiczne-znaczenie-chromu-III-dla-organizmu-czlowieka,73855,0,2.html
6. Borel JS, Majerus TC, Polansky MM, Moser PB, Anderson RA. Chromium intake and urinary chromium excretion of trauma patients. Biol Trace Elem Res. 1984;
7. Mertz W. Chromium in human nutrition: a review. J Nutr. 1993;
8. Lukaski HC. Chromium as a supplement. Annu Rev Nutr. 1999;
9. Anderson RA, Kozlovsky AS. Chromium intake, absorption and excretion of subjects consuming self-selected diets. Am J Clin Nutr. 1985;
10. Chen NS, Tsai a, Dyer I a. Effect of chelating agents on chromium absorption in rats. J Nutr. 1973;
11. Landman GW, Bilo HJ, Houweling ST, Kleefstra N. Chromium does not belong in the diabetes treatment arsenal: Current evidence and future perspectives. World J Diabetes. 2014;
12. Krikorian R, Eliassen JC, Boespflug EL, Nash TA, Shidler MD. Improved cognitive-cerebral function in older adults with chromium supplementation. Nutr Neurosci. 2010;
13. Fazelian S, Rouhani MH, Bank SS, Amani R. Chromium supplementation and polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis. J Trace Elem Med Biol. 2017;

produkty laboratoria polfa łódź

Osteo Max D3+K2 60tab

OsteoMax D3 + K2

Witamina C Forte Polfa Łódź

Witamina C FORTE 1000

Witamina B12 Karton 50tabl

Witamina B12 Forte

Magnez Rodzinny Karton 60tab

Magnez rodzinny

Magnez Skurcze Karton 40tab

Magnez Skurcze + Potas

Magnez Organiczny Karton 50tab

Magnez Organiczny

Calcium 500D Karton 30sasz

Calcium 500 D

Calcium C pomarancza Karton 16tab

Calcium C

Osteo Complex Karton 60tab

Osteo D Complex

Calcium w folii

Wapń